Ontwikkelingen wonen voor ouderen



Nieuwe ontwikkelingen wonen voor ouderen in Amsterdam  en de rol van VAA

Inleiding

De ontwikkelingen volgen elkaar snel op in 2019 en 2020. Wonen voor ouderen als opgave staat al geruime tijd in de belangstelling, maar in de afgelopen periode lijkt het ook  tot steeds meer beleidsmakers door te dringen dat specifieke maatregelen noodzakelijk zijn om dit vraagstuk aan te pakken.

De algemene tendens bij overheden is dat zij niet meer bij machte lijken te zijn om vanuit het overheidsdomein zelf richting te geven aan ontwikkelingen en derhalve de oplossing zoeken in het stimuleren van private partijen.

Wie zijn deze (semi) private partijen: beleggers met in het verlengde daarvan ontwikkelende partijen (zoals ontwikkelaars en aannemers), woningbouwverenigingen en particulieren.

De vraag naar woningen voor ouderen is gezien de vergrijzing groot en er is een groot tekort aan geschikte woningen en of woonvormen.

Een bijkomend probleem is dat door wijzigingen in het zorgstelsel verzorgingshuizen zijn weggevallen als tussen woonvorm is vervallen voor ouderen.

Voeg daarbij de hierdoor ontstane druk op verpleeghuizen en personeelsgebrek bij zorginstellingen aan toe, dan begint zich steeds meer een beeld dat relatief gezonde ouderen steeds meer op zich zelf zijn aangewezen. Deze ouderen wonen vaak in een omgeving die dat ouder worden onvoldoende faciliteert en veel ouderen schuiven deze problematiek voor zich uit.

De door de overheid gepropageerde mantelzorg (zorgen voor elkaar) loopt vast, zie ook de recente voorspellingen van het CPB.

De optelsom van al deze factoren, ongeschikte woningen cq woonvormen, afname van voorzieningen, te weinig anticiperend beleid van een zich ook nog terugtrekkende overheid en de houding van veel ouderen zelf leidt tot een schier onmogelijke opgave. Daar komt dan nog bij dat woningbouwverenigingen slechts in het sociale segment mogen investeren gezien het gewijzigde beleid van de rijksoverheid.

In Amsterdam culmineert de problematiek verder doordat de vraag vele malen groter is dan het aanbod hetgeen als gevolg van een schaarste aan bouwlocaties. Dit leidt weer tot sterk stijgende grondprijzen en met de recent gestegen bouwkosten als gevolg van personeelstekorten ontstaat een weinig vrolijk stemmend beeld.

Partijen en rollen gesimplificeerd 

Beleggers en ontwikkelende partijen, met enkele uitzonderingen zijn uit op het maken van een zo hoog mogelijk rendement en kunnen van nature met uitzondering van het topsegment onvoldoende soelaas bieden.

Woningbouwverenigingen kunnen slechts beperkt bijdragen aan oplossingen omdat zij vaak vastzitten binnen een vastgelopen verhuursysteem met lange wachtlijsten en kunnen slechts bouwen in het sociale segment. Daarbij kampen ook zij met stijgende prijzen en moeten delen van de voorraad verkopen om financieel in balans te blijven.

Particulieren kampen met een ander probleem, zelf ontwikkelen is maar voor weinigen weggelegd en derhalve zijn zij weer afhankelijk van ontwikkelende partijen. 

Je zou kunnen zeggen de cirkel is rond……

De gemeente Amsterdam

De gemeente Amsterdam probeert nu deze cirkel te doorbreken door al dan niet met behulp van flankerend beleid van de rijksoverheid op twee fronten woonvormen voor ouderen te stimuleren.

Dit vindt plaats op twee manieren die hieronder zijn omschreven.

A. Het stimuleren van wooncoöperaties waarbij groepen particulieren in de vorm van een zelfbouwcoöperatie wonen realiseren

B. Het initiëren van de bouw van ca 2000 geclusterde woningen voor ouderen door een intentieverklaring op te stellen waarbij de gemeente, woningbouwverenigingen, beleggers en ontwikkelaars voor 2025 tot realisatie gaat komen

A. stimuleren van werkzelfbouwprojecten.

Het achterliggende idee is dat daarmede de winstcomponent van beleggers en ontwikkelaars uit kan worden geschakeld. Tel daarbij op een flankerend gronderfpachtbeleid dat de toekomstige exploitatie zodanig beperkt dat plat gezegd winst maken verbied dan zou dit een oplossing kunnen bieden voor de langere termijn.

Er is ook een achterliggende ambitie om binnen 2 jaar 15-20 projecten te starten, voor 2025 7.000 woningen te hebben gerealiseerd met als perspectief over 20 jaar 40.000 woningen op deze wijze te hebben gerealiseerd. Deze woningen zijn echter niet uitsluitend bedoeld voor ouderen, het lijkt op zich aannemelijk dat hier een maatschappelijke afspiegeling naar leeftijdsopbouw ontstaat. Echter de processen zijn van dien aard dat ouderen daar slechts beperkt van kunnen profiteren.

Dat klinkt op zich mooi, echter de gemiddeld realisatietermijn ligt op 5-7 jaar per project.

Derhalve lijkt 7.000 woningen al erg ambitieus om over het lange termijnperspectief maar te zwijgen.

Ontwikkeling beleid notitie van Poelgeest 

De notitie is per 12 mei 2020 vastgesteld en is (zie hieronder) beschikbaar.

welke rol voor de VAA.

Akropolis zal de uitwerking van de acties rondom dit beleid nauwkeurig volgen. Wij raden U aan indien u geïnteresseerd bent in het samen met ons opzetten van een wooncoöperatie de stukken nauwkeurig te lezen. Ook de werkgroep wonen kan u samen met het bestuur verder helpen met het nemen van initiatieven.

Als vereniging hebben wij kort geformuleerd de ambitie om het wonen ten behoeve van ouderen vanaf 55+ te bevorderen in een collectieve vorm en op basis van een gemeenschappelijk doel. De leeftijdsmix is noodzakelijk om enerzijds het ontwikkelingsproces te kunnen trekken, maar is anderzijds ook bedoeld om een monocultuur te voorkomen en de continuïteit van de woonvorm met in- en uitstroom op de langere termijn te garanderen.

De gemeenschappelijke doelen zijn het vormen van een leefgemeenschap waardoor eenzaamheid wordt bestreden, gekoppeld aan een vorm van zingeving voor de bewoners en in het bijzonder de ouderen. Deze zingeving (het hebben van contacten, interactie met anderen en betrokken zijn) wordt ondersteund door een gemeenschappelijk beheer van het gebouw en het ondernemen van gezamenlijke activiteiten.

B. Intentieverklaring realisatie 2000 geclusterde woningen voor ouderen 

In december 2019 heeft een ambtswoningoverleg plaatsgevonden waarbij een groot aantal partijen was vertegenwoordigd (woningbouwverenigingen, ontwikkelaars, beleggers, zorginstellingen en een aantal belangenvertegenwoordigers waaronder de VAA)

Na deze bijeenkomst is er gewerkt aan een intentieverklaring die op 1 juli 2020 door alle betrokken partijen zal worden ondertekend. De bedoeling is dat er een gecoördineerd initiatief gaat ontstaan om 2000 geclusterde woningen voor ouderen worden gerealiseerd.

Een belangrijk achtergronddocument in opdracht van de gemeente Amsterdam is hiervoor opgesteld door Eelco Damen. Hierin wordt achtereenvolgens de problematiek behandeld, welke bijdrage van diverse deelnemers verwacht kan worden. Vervolgens ontstaat een eerste doorzicht van concrete mogelijkheden voor projecten op locaties met een doorzicht naar de middellange en lange termijn. Zie verder hieronder

welke rol voor de VAA.

Als vereniging hebben wij ook in deze setting aangeven dat wij de ambitie om het wonen ten behoeve van ouderen vanaf 55+ te bevorderen in een collectieve vorm en op basis van een gemeenschappelijk doel.

Deze opgave is in het onder B. beschreven klimaat minder lastig. Immers derden bouwen en exploiteren en de “instap” voor ouderen ligt lager, minder inspanning om een project te realiseren, maar de kunst is wel om bij partijen aan tafel te komen met het specifieke wensenpakket van de VAA.

Zodra de nota is vastgesteld zullen wij ook hier bezien op welke wijze daar invulling aan kan worden gegeven.  

8 thoughts on “Ontwikkelingen wonen voor ouderen”

  1. Carol de Vries schreef:

    ik ben 78, woon zelfstandig in A’dam en ben geïnteresseerd in uw woonvorm. Graag meer informatie

    1. Han Steketee schreef:

      Geachte mevrouw de Vries, fijn dat U geïnteresseerd bent in onze woonvorm. Onze vereniging spant zich al geruime tijd in om meerdere van deze woonvormen gerealiseerd te krijgen. Dat gebeurt zowel op het gebied van wooncoöperaties als ook bij het stand komen van een beheercoöperatie bij geclusterde woonvormen. Het verschil tussen deze twee vormen kunt u ook lezen op onze website.
      Gisteren is de intentieverklaring getekend om tot 2025, 2000 geclusterde woningen te gaan realiseren. Dat vergt nog de nodige inspanningen!
      Op het gebied van wooncoöperaties zijn wij moeten druk doende om te kijken of wij een project kunnen gaan realiseren.
      U kunt onze inspanningen steunen door lid te worden voor €15,– per jaar, zie hiervoor ook de link op onze website onder WORD LID
      met vriendelijke groet,
      Han Steketee

  2. Ton Reijntjes schreef:

    De titel van dit item wijzigen in “Ontwikkelingen wonen voor ouderen.” Want nu lijkt het of het alleen maar gaat over 2019 en 2020 terwijl het eigenlijk gaat om 2020 tot 2025.

    1. Han Steketee schreef:

      Is bij deze aangepast

  3. Suze Dermout en Theo Zoon schreef:

    Voor mijn man en mij is het nog niet duidelijk of wij staan genoteerd ivm onze interesse voor het wonen in de te realiseren nieuwbouw van Rijnspoor Noord de Kolenkit buurt. Inmiddels zijn we lid van Akropolis.

    1. Han Steketee schreef:

      Volgens mij had ik geen eerder bericht van u ontvangen op de website. Wij zullen u toevoegen aan de lijst van belangstellenden
      met vriendelijke groet,
      Han Steketee

  4. Ton Reijntjes schreef:

    Is het achtergronddocument van de Gemeente door Eelco Damen al beschikbaar?

    1. Han Steketee schreef:

      Beste Ton,
      is inmiddels opgenomen in het bericht ontwikkelingen en downloadbaar,
      met vriendelijke groet,
      Han Steketee

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *